Domineestekort geeft ook kansen
Zou voor de Here iets onmogelijk zijn in Zijn kerkelijke gemeenten, zelfs wanneer dominees ontbreken? Paulus kreeg een visioen toen hij het even niet meer wist. Hoe geeft de plaatselijke kerkelijke gemeente inhoud aan het jaarthema van de Protestantse Kerk: “Kijk! Laat je verrassen door het werk van de Gods Geest”?
Predikantencrisis in het Noorden. Ds. Gerda Keijzer, voorzitter van de classis Fryslân van de Protestantse Kerk, vertelt in het Friesch Dagblad en het Reformatorisch Dagblad van 20 januari 2026 dominees nauwelijks naar de randprovincies in het Noorden van Nederland willen. Er komt een tekort aan dominees. Vooral in Fryslân is het een nijpend probleem. Ook de preekregelaars gaan weer zware tijden tegemoet. Ds. Keijzer is erg pessimistisch. Maar houdt ze rekening met het enthousiasme in de plaatselijke gemeentes? Met de weg die de Here wil gaan met Zijn Kerk?
We moeten altijd denken in kansen. Zo heeft Paulus het meegemaakt als hij het niet meer ziet zitten. ‘s Nachts krijgt hij een visioen. Een man wenkt hem. “Kom over naar Macedonië, help ons!” Paulus weet nu hoe hij zijn zendingsreis moet voortzetten. We lezen het in Handelingen 16 : 6 – 15. Nog maar net onderweg ontmoet hij Lydia. Ze wordt gedoopt met haar hele gezin. Wat een geweldige bevestiging voor Paulus. En: die eerste bekeerling in Europa die hij ontmoet is een vrouw.
Preeklezer en evangelist
Gelukkig zien we bij veel gemeenten in Fryslân dat ze nieuwe initiatieven oppakken. Een dominee gaf de tip dat preeklezers weer in ere kunnen komen. “Wanneer ze misschien eerst wat aan logopedie doen”. Het tekort aan dominees levert nieuwe visioenen op. Het is misschien voor de classis een goed idee om de eisen aan de pastorale werkers niet te hoog te stellen. De classis heeft hierin een grote verantwoordelijkheid. Het Evangelie moet zonder tegenwerking zijn weg kunnen vinden.
We zien ook vaker evangelisten op de preeklijsten staan; vanuit meer bevindelijke kerken en Pinkstergemeenten wordt er een blijde boodschap voor de zondige mens en de redding door Christus verkondigd, vol overgave aan de Heilige Geest. Ze spreken in een eenvoudige, duidelijke taal die dicht bij de mensen aansluit en een oproep doet tot berouw en vernieuwing van het bestaan. Dat is lang niet altijd een PKN-voorganger, Het kan ook gebeuren dat een student van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) voorganger is. Of een bekwame preekheer, die de Bijbel nauwlettend heeft bestudeerd en praktiseert op de kansel.
Een tijd van een domineestekort noopt ertoe over de kerkelijke grenzen heen te kijken. Dit zal ds. Keijzer vast aanspreken. Zij riep in het Friesch Dagblad van 11 januari 2025 op tot samenwerking tussen kerken en gemeenten, zodat de geestelijke samenhang versterkt kan worden.
In het Nederlands Dagblad van 27 november 2025 wordt het gebruiken van AI, kunstmatige intelligentie, door predikanten aan de orde gesteld. Citaat: 'een gemeentelid had ‘veel aan de preek gehad’, vertelde hij de dominee. Hij moest eens weten, dacht deze. De preek was namelijk ‘geheel’ samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie...' Dat is natuurlijk een gouden tip voor de preeklezer als dominee onverwacht de preekdienst afzeggen moet.
Nieuwe kansen
Een groot domineestekort: we bidden dat de Heilige Geest het tekort gebruikt om nieuwe wegen te zoeken. Zo krijgt het boodschap uit 1 Korintiërs 12 vorm. 'Samen bent u namelijk het lichaam van Christus, en ieder afzonderlijk Zijn leden. Ten eerste apostelen, ten tweede profeten, ten derde leraars, vervolgens krachten, daarna genadegaven van genezingen, vormen van hulpverlening, bestuurlijke gaven, allerlei talen.'
Zou de Here iets onmogelijk zijn in Zijn kerkelijke gemeente, zelfs wanneer dominees ontbreken? Ja, nieuwe kansen worden geboden, visioenen breken door, aan God de ere.
Auke S. Elsinga is lid van de Gereformeerde Kerk c.a. (PKN) in Ljussens