Een ontluisterende kerkstrijd in Hijlaard
BoekrecensieDe afgelopen maanden lazen en hoorden we over een heel dorp dat moet verhuizen – als dat doorgaat: Moerdijk. Onlangs verscheen een boek over een half dorp dat moest verhuizen, weliswaar in een andere betekenis.
door dr. Jan Dirk Wassenaar
Die verhuizing had niet te maken met uitbreidingsplannen van de industrie, maar met verwikkelingen op het kerkelijke terrein: de Doleantie. Dat is de algemene aanduiding voor de scheuring in de Nederlandse Hervormde Kerk onder leiding van dr. Abraham Kuyper, die leidde tot de vorming van de Gereformeerde Kerken in Nederland. Dat gebeurde in 1886.
In de loop der tijden zijn veel lokale Doleantie-processen beschreven, al dan niet naar aanleiding van een jubileum. Jarenlang domineerde in zulke kerkhistorische bijdragen de doctrinaire, leerstellige benadering van de scheuring. Die werd dan eenzijdig als een zaak van geloof gepresenteerd; het zou alleen daar om zijn gegaan. Vaak werd daarbij nadruk gelegd op allerlei..